Work First
woensdag, 18 oktober 2006
Work First leidt niet tot werk - stelt de FNV
De work-first aanpak wordt door de onderzochte vijf gemeenten wel effectief gevonden, maar de FNV plaatst vraagtekens bij de duurzaamheid van sommige baantjes. Dat kan namelijk makkelijk leiden tot draaideurcliënten, mensen die kortdurend een klein baantje hebben en dan weer afhankelijk zijn van de bijstand.
Work First leidt niet tot werk - stelt de FNV
‘Met work first trajecten houden gemeenten veel bijstandsgeld op zak. Het verrast ons niet dat gemeenten positief zijn over work first.’ Dat is de reactie van de vakcentrale FNV op het onderzoek naar ‘prikkelinstrumenten in de bijstand’ onder vijf gemeenten. De gemeenten hebben plannen de projecten uit te breiden naar oudere en langdurigere werklozen.
Van de instrumenten die gemeenten inzetten om het aantal bijstandsuitkeringen te beperkingen, werken de Work First-projecten het beste. De vijf onderzochte gemeenten – Amsterdam, Rotterdam, Groningen, Veenendaal en Veldhoven – vinden ook de strenge controle op het hebben van een uitkering erg effectief.
Vakcentrale FNV is kritisch. ‘Een groot aantal Work First-projecten leidt niet tot structureel werk en creëren draaideurcliënten, mensen die kortdurend een klein baantje hebben en dan weer afhankelijk zijn van de bijstand. Er wordt door gemeenten op deze manier niet geïnvesteerd in mensen zodat ze kwalificaties krijgen voor een vaste baan op lange termijn‘, aldus FNV-woordvoerder Richard Gielen.
Prikkelinstrumenten
Het onderzoek is in opdracht van de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Economische Zaken gedaan. Doel is de ervaringen met en de effectiviteit van ‘prikkelinstrumenten’ in de bijstand te achterhalen.
Strenge controles op het uitkeringsrecht wordt door de gemeenten ook als effectief aangemerkt. Ze maken minder gebruik van bonussen, premies en loonkostensubsidies om bijstandsgerechtigden aan te moedigen aan het werk te gaan.
Gordijnhaakjes
De FNV wil dat gemeenten meer geld uitgeven aan opleidingstrajecten. ‘Niet voor alle bijstandsgerechtigden is het belangrijk dat mensen leren vroeg op te staan,’ repliceert Richard Gielen op de suggestie dat mensen in werktrajecten ook in een arbeidsritme blijven.
De FNV heeft kritiek op de aard van het werk waar de veelal jongere werklozen terecht komen via Work First. ‘Ze kunnen zwerfafval opruimen of gordijnhaakjes maken. Daar doe je geen goede startkwalificatie voor de arbeidsmarkt mee op.’
Draaideurcliënten
Een uitbreiding van deze trajecten naar oudere en langdurige werklozen ziet de vakcentrale dan ook niet zitten. Volgens de FNV zijn er ook gemeenten waar Work First-projecten goed functioneren.
Wel maakt de vakcentrale zich zorgen over de mensen die steeds terug moeten vallen in de bijstand uit kortdurende baantjes, de zogenoemde draaideurcliënten. Veelal is niet bekend waar afhakers uiteindelijk blijven.
Richard Gielen: ‘Vooral bij jongeren wachten gemeenten vaak langer dan de wettelijke termijn van acht weken met de aanvraag voor bijstand, waardoor de schuldenproblematiek van deze mensen groeit.’
Door Carolien Stam BRON: internetsite Zorg & welzijn: www.zorgwelzijn.nl
Artikel van AbaKabo FNV van eerder dit jaar:
Work first!
Mag de gemeente mensen in de bijstand zomaar aan het werk zetten als vuilopruimer? De FNV maakte een voorlopige evaluatie van de Wet Werk en Bijstand. Vijf kritische vragen.
De Wet Werk en Bijstand geldt sinds 1 januari 2004. Is het een succes?
Dat kun je wel zeggen. Tegen de verwachting in is het aantal mensen in de bijstand licht gedaald, tot ongeveer 334 duizend. De wet geeft gemeenten alle vrijheid om een ‘gemeentelijk behandelplan’ voor de bijstand uit te voeren. De gemeenten zijn baas over hun eigen budget, dus hebben ze er belang bij dat zo min mogelijk mensen in de bijstand terechtkomen en blijven hangen. Dat laatste doen ze door zogenaamde ‘work-first-projecten’ op te zetten. Mensen die een uitkering willen, worden direct aan het
werk gezet, soms zelfs binnen 24 uur. Bijvoorbeeld als opruimer van zwerfvuil of sorteerder van kleerhangers. Dat heet werkervaring opdoen. In combinatie met strengere controles en onaangekondigde huisbezoeken is in sommige gemeenten het aantal uitkeringsaanvragen met 15 tot 30 procent gedaald.
Is er ook een keerzijde aan die medaille?
Dat kun je wel zeggen. Officieel krijgen werkzoekenden begeleiding en bijscholing, maar de gemeenten kijken wel uit om mensen langdurig en intensief bij te scholen, dat kost immers geld. De meeste gemeenten proberen om mensen zo snel en goedkoop mogelijk uit de bijstand te krijgen. Mensen worden onder druk gezet om elk baantje dat voorbijkomt te accepteren. Omdat er niet echt in ze wordt geïnvesteerd, wordt de kans groter dat ze snel weer op straat staan en opnieuw bij de gemeente moeten aankloppen. Zo dreigt een nieuwe onderklasse te ontstaan van mensen die zich in leven proberen te houden met onzekere, slechtbetaalde baantjes.
En hoe vergaat het mensen met een gesubsidieerde baan?
De landelijke regelingen voor mensen met een ID- of WIW-baan zijn beide afgebouwd. Zodoende krijgen ook ID’ers en WIW’ers met de Wet Werk en Bijstand te maken. Aan de ene kant proberen gemeenten te voorkomen dat mensen met een gesubsidieerde baan worden ontslagen. Maar omdat het vaak gaat om gesubsidieerde instellingen, lukt dat maar mondjesmaat. De baan van de achterblijvers verdwijnt zodoende vaak in een sterfhuisconstructie. Almere is een uitzondering. Daar lukte het om 242 van de 287 ID’ers aan een reguliere baan te helpen. Maar vaak loopt het slechter af en stroomt een stadswacht of klassenassistent door naar een situatie waarin hij of zij tijdelijk moet werken op bijstandsniveau: work first.
Moraal?
Minder mensen in de bijstand zou je een succes kunnen noemen, maar van de hoogdravende ideeën daarachter blijft niet veel over. De FNV wil dat er veel serieuzer in mensen wordt geïnvesteerd. Van kleerhangers sorteren word je niet veel wijzer, en de daarmee opgedane werkervaring houdt ook niet over. Feit is dat vanwege de hoge drempels en de ‘prikkels’ veel mensen afhaken. Maar wat er met hen gebeurt, weet niemand. Ook deze mensen verdienen meer aandacht. De overheid mag alleen maar hopen dat ze niet dakloos worden of in de criminaliteit terechtkomen. Er zijn voldoende bewijzen dat veel mensen financieel ernstig in de knel komen. Huisuitzettingen nemen toe en schuldhulpverleners krijgen het steeds drukker. Overal in het land worden weggeefwinkels of voedselbanken geopend waar lange rijen wachtenden gratis overlevingspakketten krijgen. Een veelzeggende ontwikkeling.
De work-first aanpak wordt door de onderzochte vijf gemeenten wel effectief gevonden, maar de FNV plaatst vraagtekens bij de duurzaamheid van sommige baantjes. Dat kan namelijk makkelijk leiden tot draaideurcliënten, mensen die kortdurend een klein baantje hebben en dan weer afhankelijk zijn van de bijstand.
Work First leidt niet tot werk - stelt de FNV
‘Met work first trajecten houden gemeenten veel bijstandsgeld op zak. Het verrast ons niet dat gemeenten positief zijn over work first.’ Dat is de reactie van de vakcentrale FNV op het onderzoek naar ‘prikkelinstrumenten in de bijstand’ onder vijf gemeenten. De gemeenten hebben plannen de projecten uit te breiden naar oudere en langdurigere werklozen.
Van de instrumenten die gemeenten inzetten om het aantal bijstandsuitkeringen te beperkingen, werken de Work First-projecten het beste. De vijf onderzochte gemeenten – Amsterdam, Rotterdam, Groningen, Veenendaal en Veldhoven – vinden ook de strenge controle op het hebben van een uitkering erg effectief.
Vakcentrale FNV is kritisch. ‘Een groot aantal Work First-projecten leidt niet tot structureel werk en creëren draaideurcliënten, mensen die kortdurend een klein baantje hebben en dan weer afhankelijk zijn van de bijstand. Er wordt door gemeenten op deze manier niet geïnvesteerd in mensen zodat ze kwalificaties krijgen voor een vaste baan op lange termijn‘, aldus FNV-woordvoerder Richard Gielen.
Prikkelinstrumenten
Het onderzoek is in opdracht van de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Economische Zaken gedaan. Doel is de ervaringen met en de effectiviteit van ‘prikkelinstrumenten’ in de bijstand te achterhalen.
Strenge controles op het uitkeringsrecht wordt door de gemeenten ook als effectief aangemerkt. Ze maken minder gebruik van bonussen, premies en loonkostensubsidies om bijstandsgerechtigden aan te moedigen aan het werk te gaan.
Gordijnhaakjes
De FNV wil dat gemeenten meer geld uitgeven aan opleidingstrajecten. ‘Niet voor alle bijstandsgerechtigden is het belangrijk dat mensen leren vroeg op te staan,’ repliceert Richard Gielen op de suggestie dat mensen in werktrajecten ook in een arbeidsritme blijven.
De FNV heeft kritiek op de aard van het werk waar de veelal jongere werklozen terecht komen via Work First. ‘Ze kunnen zwerfafval opruimen of gordijnhaakjes maken. Daar doe je geen goede startkwalificatie voor de arbeidsmarkt mee op.’
Draaideurcliënten
Een uitbreiding van deze trajecten naar oudere en langdurige werklozen ziet de vakcentrale dan ook niet zitten. Volgens de FNV zijn er ook gemeenten waar Work First-projecten goed functioneren.
Wel maakt de vakcentrale zich zorgen over de mensen die steeds terug moeten vallen in de bijstand uit kortdurende baantjes, de zogenoemde draaideurcliënten. Veelal is niet bekend waar afhakers uiteindelijk blijven.
Richard Gielen: ‘Vooral bij jongeren wachten gemeenten vaak langer dan de wettelijke termijn van acht weken met de aanvraag voor bijstand, waardoor de schuldenproblematiek van deze mensen groeit.’
Door Carolien Stam BRON: internetsite Zorg & welzijn: www.zorgwelzijn.nl
Artikel van AbaKabo FNV van eerder dit jaar:
Work first!
Mag de gemeente mensen in de bijstand zomaar aan het werk zetten als vuilopruimer? De FNV maakte een voorlopige evaluatie van de Wet Werk en Bijstand. Vijf kritische vragen.
De Wet Werk en Bijstand geldt sinds 1 januari 2004. Is het een succes?
Dat kun je wel zeggen. Tegen de verwachting in is het aantal mensen in de bijstand licht gedaald, tot ongeveer 334 duizend. De wet geeft gemeenten alle vrijheid om een ‘gemeentelijk behandelplan’ voor de bijstand uit te voeren. De gemeenten zijn baas over hun eigen budget, dus hebben ze er belang bij dat zo min mogelijk mensen in de bijstand terechtkomen en blijven hangen. Dat laatste doen ze door zogenaamde ‘work-first-projecten’ op te zetten. Mensen die een uitkering willen, worden direct aan het
werk gezet, soms zelfs binnen 24 uur. Bijvoorbeeld als opruimer van zwerfvuil of sorteerder van kleerhangers. Dat heet werkervaring opdoen. In combinatie met strengere controles en onaangekondigde huisbezoeken is in sommige gemeenten het aantal uitkeringsaanvragen met 15 tot 30 procent gedaald.
Is er ook een keerzijde aan die medaille?
Dat kun je wel zeggen. Officieel krijgen werkzoekenden begeleiding en bijscholing, maar de gemeenten kijken wel uit om mensen langdurig en intensief bij te scholen, dat kost immers geld. De meeste gemeenten proberen om mensen zo snel en goedkoop mogelijk uit de bijstand te krijgen. Mensen worden onder druk gezet om elk baantje dat voorbijkomt te accepteren. Omdat er niet echt in ze wordt geïnvesteerd, wordt de kans groter dat ze snel weer op straat staan en opnieuw bij de gemeente moeten aankloppen. Zo dreigt een nieuwe onderklasse te ontstaan van mensen die zich in leven proberen te houden met onzekere, slechtbetaalde baantjes.
En hoe vergaat het mensen met een gesubsidieerde baan?
De landelijke regelingen voor mensen met een ID- of WIW-baan zijn beide afgebouwd. Zodoende krijgen ook ID’ers en WIW’ers met de Wet Werk en Bijstand te maken. Aan de ene kant proberen gemeenten te voorkomen dat mensen met een gesubsidieerde baan worden ontslagen. Maar omdat het vaak gaat om gesubsidieerde instellingen, lukt dat maar mondjesmaat. De baan van de achterblijvers verdwijnt zodoende vaak in een sterfhuisconstructie. Almere is een uitzondering. Daar lukte het om 242 van de 287 ID’ers aan een reguliere baan te helpen. Maar vaak loopt het slechter af en stroomt een stadswacht of klassenassistent door naar een situatie waarin hij of zij tijdelijk moet werken op bijstandsniveau: work first.
Moraal?
Minder mensen in de bijstand zou je een succes kunnen noemen, maar van de hoogdravende ideeën daarachter blijft niet veel over. De FNV wil dat er veel serieuzer in mensen wordt geïnvesteerd. Van kleerhangers sorteren word je niet veel wijzer, en de daarmee opgedane werkervaring houdt ook niet over. Feit is dat vanwege de hoge drempels en de ‘prikkels’ veel mensen afhaken. Maar wat er met hen gebeurt, weet niemand. Ook deze mensen verdienen meer aandacht. De overheid mag alleen maar hopen dat ze niet dakloos worden of in de criminaliteit terechtkomen. Er zijn voldoende bewijzen dat veel mensen financieel ernstig in de knel komen. Huisuitzettingen nemen toe en schuldhulpverleners krijgen het steeds drukker. Overal in het land worden weggeefwinkels of voedselbanken geopend waar lange rijen wachtenden gratis overlevingspakketten krijgen. Een veelzeggende ontwikkeling.
