Pitstop A'foort van Portaal/ Sovee belicht in CRUX
maandag, 21 juni 2010
Pitstop in Amersfoort opende in augustus 2009 zijn deuren. Dit project, door Portaal ontwikkeld met stichting SOVEE, biedt twintig jongeren de kans om te leren wat het is om zelfstandig te wonen.
“Dit voelt als mijn veilige thuis”. Tevreden kijkt Cheryl (19) haar éénkamerwoning rond. Alles staat er: haar computer, breedbeeld tv, geluidsinstallatie, een tafeltje en een bank. Aan de wand posters van Do en The Cinderella Story. Verder de voorzieningen verstrekt door Portaal: een bed, verlichting en een keuken inclusief eetbar. Aan het halletje, compleet met wandkast, grenst een opgeknapte douche/toiletruimte. “Groot is het niet,” geeft ze toe, “maar het is voor één
persoon heel leuk en gezellig.”
Cheryl behoort tot de doelgroep van Pitstop: jongeren met een dagbesteding (werk of opleiding), tussen de 17 en 23 jaar, met problemen die (nog) niet zijn geëscaleerd. “Bij mij thuis ging het niet zo goed. Ik had veel ruzie met mijn stiefvader. Nadat ik er op school met mijn decaan over had gesproken, kwam Pitstop in beeld. En daar ben ik hartstikke blij mee. Niet alleen vanwege het wonen, maar ook doordat ik hier van alles leer.”Cheryl doelt daarmee op de begeleiding die zij en haar medebewoners ontvangen op het gebied van maatschappelijke vaardigheden, omgaan met geld en koken. “Alles bij elkaar leer ik hier hoe ik zelfstandig moet wonen. Het gaat goed, maar het valt niet altijd mee. Vier dagen per week loop ik stage en de vijfde dag zit ik op school. Op vrijdagavond en op zaterdag werk ik, want ik moet hier zelf mijn huur betalen. Ik moet nu dus verstandig omgaan met mijn geld en ook de administratie bijhouden. Dat was wel even wennen. De begeleiding van SOVEE had ik daar in het begin echt bij nodig. Maar nu gaat het wel. Ik kom aan het einde van de maand meestal precies uit met mijn geld.”
Tussen wal en schip
Het pand aan de Graaf Hendriklaan ziet er op het eerste oog uit als een standaard appartementencomplex. Het is in een hoekvorm tegen twee buitenzijden van een sporthal aan gebouwd. Op de ramen van het trappenhuis zijn grote, kleurrijke, transparante posters van jongeren geplakt. En op de gevel hangt het naambord Pitstop. Binnen strekken zich over twee vleugels twee verdiepingen uit. Op gemeenschappelijke, overdekte gangen komen de voordeuren van de appartementen uit. Twintig daarvan zijn bestemd voor Pitstopbewoners en twee zijn verbouwd tot ruimte voor de begeleiders van SOVEE, die aan het begin en het einde van de dag aanwezig zijn.
Hoe is Portaal bij dit project betrokken geraakt?
Robert Taal, adviseur Leefomgeving van Portaal Eemland, noemt het een samenloop van omstandigheden. “Op een seminar van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting waren we geïnspireerd geraakt door een gastspreker uit Londen. Hij vertelde over projecten waarin honderden kansarme jongeren een kans kregen om zelfstandig te leren wonen. Dit viel samen met de wens van veel Nederlandse corporaties om problemen eerder aan te pakken, voordat ze te groot worden. In die periode kwam ons pand aan de Graaf Hendriklaan beschikbaar. Toen wij ons afvroegen wat wij ermee zouden gaan doen, kwamen er vanuit het netwerk geluiden over jongeren die klem zaten.” Samen met SOVEE stapte Portaal naar de gemeente. Het voorstel: zelfstandige woonruimte voor jongeren in een achterstandsituatie, die vanwege hun leeftijd niet in aanmerking komen voor een woonvoorziening van Jeugdzorg en dus tussen wal en schip dreigen te vallen. Niet veel later honoreerde de provincie de subsidieaanvraag. Taal: “Wij zijn ons bij andere organisaties gaan oriënteren op de huisvesting voor deze bijzondere doelgroep. Welke regels moet je voor een dergelijk complex opstellen? Welke voorzieningen zijn nodig? Waar moet je allemaal aan denken? Het was voor ons een volstrekt nieuw soort project Toen we alle antwoorden hadden, zijn wij aan de slag gegaan.”
Loverboys
De woningen werden door Portaal verbouwd, bijvoorbeeld met het voor dit project ontworpen eetbarretje. Taal: “Gezien de aard van deze groep huurders, moeten de huren laag blijven. Dat betekent dat wij de kosten voor de verbouwing en het beheer niet in de huur kunnen doorberekenen. Maar wij nemen dat voor lief. Portaal is een corporatie die zich inzet voor sociaal zwakkeren. Dat betekent ook: kansen bieden aan kansarme mensen. Daarvoor moet je bereid zijn om financiële flexibiliteit te tonen.” Pitstop is ook in andere opzichten speciaal voor Portaal. Huur innen van jongeren die voor het eerst op zichzelf wonen, vraagt om een bijzondere benadering. Natuurlijk, ze moeten gewoon elke maand de huur betalen. En als ze tegen problemen aanlopen, moeten zij net als alle reguliere huurders contact opnemen om de mogelijkheden van een betalingsregeling te bespreken. Maar de onervarenheid van de Pitstoppers leidt tot aparte situaties. “Een huurster vond haar baan niet meer leuk en nam ontslag,” vertelt Taal. “Helaas deed ze dat voordat ze een nieuwe baan had. Die vond ze wel, maar je loon krijg je pas aan het einde van de maand. Dit leidde tot enkele maanden huurachterstand. Normaal gesproken accepteren we dat niet. Maar bij Pitstop passen we maatwerk toe. Samen met SOVEE hebben we bekeken of dit meisje ons vertrouwen waard was, en vervolgens een speciale regeling voor haar getroffen.” Pitstop is voor alle betrokkenen een leerproces. De bewoners krijgen lessen in zelfstandigheid op meerdere vlakken. SOVEE ontdekt dat de natuurlijke neiging, om als hulpverlener diep in te gaan op achterliggende problemen bij de huurders, niet binnen dit project past en dus een valkuil vormt. En Portaal leert van alles en nog wat; over de sterke en de zwakke punten van deze bijzondere doelgroep, en hoe je daar met maatwerk op kunt reageren. Maar ook op welke praktische probleemsituaties je kunt stuiten. Taal: “Een tijdje terug had een huurster een vriendin te logeren. Toen stonden er die nacht ineens een paar loverboys aan de deur te rammelen. Daar zitten we natuurlijk niet op te wachten.” Om dit soort situaties onder controle te houden, worden er camera’s geplaatst bij de toegang van het complex.
Bevlogenheid
Het aanbrengen van bewakingscamera’s; dat lijkt een kille maatregel. Taal ziet het anders. “We doen wat nodig is om van dit project een succes te maken. Daar heb je een zekere bevlogenheid voor nodig, die je vervolgens ook moet vasthouden. Maar dat is niet zo moeilijk. Ik ben er laatst bij geweest toen de bewoners gezamenlijk hadden gekookt voor hun buren van het bejaardenhuis aan de overkant van de straat. Dat is toch prachtig? Ik heb zelf een dochter van 21. Als ik zie welke kansen zij ongemerkt in haar jonge leven heeft gekregen, ben ik mij er zeer bewust van dat het de jongeren in Pitstop aan die kansen heeft ontbroken. Als Portaal dragen wij er nu aan bij dat ook zij kansen krijgen.” Kan het project, ruim een half jaar na de start, een succes worden genoemd? “Op zich is dat lastig aan te geven. Wij zitten met Pitstop aan de voorkant van problemen. We voorzien jongeren van een plek voordat ze tussen wal en schip raken. Wie weet wat er gebeurd zou zijn als ze hier niet terecht hadden gekund? Maar we werken op dit moment aan een effectmeting. Zelf zie ik al de eerste positieve resultaten. Veel bewoners doen het gewoon prima. Ze pakken de lessen over geld en maatschappelijke vaardigheden goed op. Je ziet dat ze de rust vinden om eindelijk eens goed over hun toekomst na te denken. En één van de meisjes is voor het eerst niet meer afhankelijk van vriendjes om ‘s avonds een dak boven haar hoofd te hebben. Dat is toch wel wat waard, dacht ik.”
Alvast sparen
Ondertussen denkt bewoonster Cheryl al aan de toekomst. Ze mag maximaal twee jaar in Pitstop blijven wonen. Daarna krijgt ze een urgentie bij het zoeken naar een reguliere woning. “Hartstikke mooi natuurlijk, maar ik moet daar met mijn kleine inkomen nu alvast voor gaan sparen. Want de koelkast in mijn keuken is van Portaal en de wasmachine in het washok ook. Die moet ik straks dus allemaal nieuw kopen.” Niet dat Cheryl zich daar zorgen om maakt. Het sparen lukt aardig en voorlopig geniet ze nog volop van haar eerste eigen woning. “Ik was, ben en blijf er blij mee. Ik zit hier gewoon goed. En met twee van de medebewoners kan ik inmiddels heel goed opschieten. Ik houd aan Pitstop dus ook nog vriendschappen over.”
BRON: huurder magazine CRUX 1-10
Tekst: Marc Mijer
